Ai dễ mắc huyết áp thấp và cách xử trí

Huyết áp thấp là một tình trạng y khoa khá phổ biến, có thể xuất hiện ở bất kỳ ai, từ người trẻ lứa tuổi dậy thì đến người cao tuổi, ở cả nam giới lẫn nữ giới. Trên thực tế, tỷ lệ người bị hạ huyết áp đột ngột hay duy trì mức huyết áp thấp hơn bình thường ngày càng gia tăng do áp lực cuộc sống, chế độ dinh dưỡng bất hợp lý cũng như tác động từ các bệnh lý nền. Mặc dù trong một số trường hợp, chỉ số huyết áp thấp không gây ra biểu hiện nguy hiểm, nhưng nếu xảy ra tình trạng sụt giảm chỉ số đột ngột mà không được ứng phó kịp thời, người bệnh có thể gặp phải những biến cố nghiêm trọng như chấn thương do té ngã, ngất xỉu hoặc suy giảm tuần hoàn não. Việc nắm rõ nhóm đối tượng nguy cơ cùng các bước xử trí huyết áp thấp đúng cách sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình một cách hiệu quả nhất.

I. Tổng quan về bệnh lý huyết áp thấp

1. Huyết áp thấp là gì và có phổ biến không?

Trạng thái huyết áp thấp xảy ra khi lực đẩy của máu lên thành động mạch giảm xuống dưới mức bình thường. Y học ghi nhận hiện tượng này xuất hiện ở mọi giới tính và lứa tuổi, từ thanh thiếu niên cho tới người già. Nhiều người sống chung với chỉ số huyết áp thấp từ nhỏ hoặc do cơ địa, kể cả trong lúc nghỉ ngơi hoàn toàn, mà không gặp phải bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào. Trong những trường hợp như vậy, căn nguyên cụ thể thường khó xác định và không đòi hỏi can thiệp y tế phức tạp. Tuy nhiên, nếu áp lực máu sụt giảm bất ngờ do sự thay đổi tư thế, do bệnh lý hoặc các yếu tố ngoại cảnh, đây lại là tín hiệu cảnh báo cần chú ý.

2. Tác động của huyết áp thấp đối với sức khỏe thường ngày

Khi áp lực tuần hoàn giảm mạnh, các cơ quan đích như não, tim và các mô quan trọng trong cơ thể sẽ không nhận đủ lượng máu cũng như oxy cần thiết. Người bệnh thường trải qua cảm giác xây sẩm mặt mày, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, cơ thể mệt mỏi run rẩy hoặc mất thăng bằng. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm đối với người lớn tuổi vì dễ gây ngã gãy xương hay chấn thương sọ não. Ngoài ra, việc thiếu hụt oxy kéo dài ở mô não cũng làm giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống hàng ngày.

II. Ai dễ mắc huyết áp thấp? Các đối tượng nguy cơ cao

1. Người có bệnh lý nền về tim mạch, nội tiết và thần kinh

Những người mang trong mình các bệnh lý tim mạch là nhóm đối tượng vô cùng nhạy cảm với tình trạng tụt huyết áp. Khi nhịp tim hạ xuống dưới mức sáu mươi nhịp mỗi phút, tim không đủ sức bơm máu và oxy lưu thông khắp cơ thể, dễ dẫn tới huyết áp thấp. Các vấn đề như hở hay hẹp van tim, cơ tim suy yếu hoặc tiền sử đau tim đều làm giảm đáng kể áp lực tưới máu. Bên cạnh đó, các rối loạn nội tiết như hoạt động bất thường của tuyến giáp, bệnh suy thượng thận hay bệnh đái tháo đường cũng gây ảnh hưởng lớn đến sự ổn định của chỉ số huyết áp. Khi hàm lượng hormone tuyến giáp bị thiếu hụt, cơ thể sẽ có nguy cơ cao gặp tình trạng hạ huyết áp kèm theo các biểu hiện rụng tóc, hoa mắt và mệt mỏi. Những người mắc tổn thương hệ thần kinh cũng thường xuyên gặp phải hiện tượng giảm áp lực máu đột ngột.

2. Người bị thiếu hụt dinh dưỡng và thiếu máu

Chế độ ăn uống không cân đối, thiếu hụt các dưỡng chất thiết yếu như vitamin B12 và axit folic (folate) sẽ cản trở quá trình sản sinh tế bào hồng cầu của tủy xương. Khi lượng hồng cầu không được đáp ứng đủ, cơ thể rơi vào trạng thái thiếu máu, kéo theo sự sụt giảm áp lực tuần hoàn. Tương tự, những người bị thiếu sắt khiến các tế bào máu không thể tái tạo kịp thời cũng rất dễ bị tụt huyết áp khi làm việc hay di chuyển.

3. Phụ nữ mang thai

Sự thay đổi sinh lý và hệ thống mạch máu mở rộng nhanh chóng trong thời kỳ mang thai khiến phụ nữ dễ bị hạ chỉ số huyết áp. Đây được xem là một hiện tượng tương đối bình thường trong thai kỳ nên các bà mẹ không cần quá lo lắng. Thông thường, sau khi sinh em bé, chỉ số tuần hoàn của người mẹ sẽ tự động phục hồi về mức ổn định ban đầu.

4. Người lớn tuổi và người chịu tác dụng phụ của thuốc

Người cao tuổi có nguy cơ mắc triệu chứng hạ huyết áp cao hơn do sự lão hóa của hệ thần kinh giao cảm và hệ mạch máu. Họ rất dễ bị ngất xỉu hoặc chóng mặt khi đứng dậy bất ngờ hoặc sau khi ăn no. Một nguyên nhân phổ biến khác ở người già là do tác dụng phụ của các loại thuốc điều trị bệnh cao huyết áp. Ngoài ra, việc dùng thuốc lợi tiểu, thuốc trị bệnh Parkinson, thuốc chống trầm cảm hay thuốc Viagra cũng có thể gây nên hiệu ứng phụ làm sụt giảm huyết áp đột ngột.

5. Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khác

Bên cạnh các tình trạng sức khỏe sẵn có, hiện tượng tụt huyết áp còn do sự tác động của nhiều yếu tố khác. Việc mất máu nặng từ chấn thương, tai nạn, chảy máu trong cơ thể, hiến máu hoặc tình trạng rong kinh ở phụ nữ sẽ khiến thể tích tuần hoàn suy giảm nhanh chóng. Tình trạng mất nước do sốt cao, nôn mửa, tiêu chảy kéo dài hay lao động ngoài trời nắng nóng mà không bù đủ nước cũng là nguyên nhân thường gặp. Ngoài ra, những người bị nhiễm trùng máu nặng hay người liên tục chịu áp lực tâm lý, căng thẳng, lo âu, sợ hãi, tiêu thụ nhiều rượu bia cũng có nguy cơ cao bị biến động huyết áp.

III. Hướng dẫn sơ cứu và xử trí huyết áp thấp đột ngột

1. Xử trí bước 1: Nằm nghỉ đúng tư thế và chọn không gian phù hợp

Ngay khi phát hiện người bệnh có dấu hiệu tụt huyết áp, việc quan trọng hàng đầu trong quá trình xử trí huyết áp thấp là nhanh chóng đỡ người bệnh nằm xuống một mặt phẳng chắc chắn. Tư thế chuẩn nhất là để người bệnh nằm ngửa và kê hai chân cao hơn tầm của tim bằng gối hay chăn gập. Việc nâng cao chân sẽ thúc đẩy máu từ các chi dưới dồn về tim và não nhanh hơn, giúp phục hồi tuần hoàn. Môi trường xung quanh nơi người bệnh nghỉ ngơi cần đảm bảo sự yên tĩnh, thoáng khí, tránh những nơi quá nóng hoặc quá lạnh.

2. Xử trí bước 2: Bổ sung nước và thức uống giúp cải thiện chỉ số huyết áp

Sau khi đã ổn định tư thế, bước tiếp theo trong quy trình xử trí huyết áp thấp là bù đắp lượng dịch cho cơ thể. Hãy cho người bệnh uống một ly nước điện giải, nước lọc ấm hoặc các loại thức uống có khả năng nâng cao huyết áp nhanh chóng như trà gừng ấm, cà phê nhẹ, nước chanh hay nước pha chút muối hoặc đường. Nhờ các hoạt chất tự nhiên và sự gia tăng thể tích tuần hoàn, những đồ uống này sẽ hỗ trợ xoa dịu triệu chứng hoa mắt, chóng mặt một cách hiệu quả.

3. Xử trí bước 3: Thực hiện massage bấm huyệt và duy trì lượng dịch

Trong lúc chờ người bệnh tỉnh táo trở lại, người hỗ trợ có thể dùng các ngón tay nhẹ nhàng massage và bấm vào hai bên huyệt thái dương của bệnh nhân. Thao tác massage này có tác dụng kích thích lưu thông khí huyết vùng đầu, giảm áp lực mệt mỏi. Đồng thời, cần tiếp tục nhắc nhở người bệnh uống từng ngụm nước nhỏ để duy trì lượng dịch cân bằng trong cơ thể.

4. Những lưu ý quan trọng sau khi xử trí huyết áp thấp

Khi các triệu chứng khó chịu đã thuyên giảm đáng kể, bệnh nhân tuyệt đối không được ngồi dậy hay đứng lên ngay lập tức. Việc thay đổi tư thế quá đột ngột có thể khiến máu không kịp lưu thông lên não, dẫn tới nguy cơ tụt huyết áp trở lại. Thay vào đó, hãy chuyển từ tư thế nằm sang ngồi thong thả, thả lỏng hai chân và vận động nhẹ nhàng trước khi đứng dậy hẳn. Nếu đã thực hiện đầy đủ các bước sơ cứu mà tình trạng mệt mỏi, lơ mơ vẫn không cải thiện, cần khẩn trương đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để bác sĩ theo dõi và can thiệp kịp thời.

IV. Lời khuyên phòng ngừa và duy trì huyết áp ổn định

1. Chế độ dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt khoa học

Để ngăn ngừa tình trạng huyết áp thấp tái phát, việc thiết lập một lối sống khoa học là vô cùng quan trọng. Mỗi người nên chủ động duy trì thói quen uống đủ từ hai đến hai lít rưỡi nước mỗi ngày nhằm giữ cho thể tích máu luôn ở mức ổn định. Khẩu phần ăn hàng ngày cần cung cấp đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng, đặc biệt là thực phẩm giàu sắt, B12 và folate. Đối với những người có cơ địa huyết áp thấp, không nên bỏ bữa hoặc để cơ thể bị quá đói. Bên cạnh đó, việc duy trì tinh thần thoải mái, hạn chế căng thẳng kéo dài, tránh thức khuya, tập luyện thể dục vừa sức và hạn chế chất kích thích như rượu bia sẽ giúp hệ tuần hoàn luôn vận hành trong trạng thái tốt nhất.

Tóm lại, huyết áp thấp tuy là một hiện tượng phổ biến nhưng tuyệt đối không nên coi thường. Việc nhận biết rõ các nhóm đối tượng dễ mắc bệnh và trang bị kỹ năng xử trí huyết áp thấp đúng quy trình sẽ giúp bạn xử lý tình huống một cách bình tĩnh, an toàn, từ đó bảo vệ sức khỏe cho chính bản thân và những người thân yêu xung quanh.

Giải pháp hỗ trợ tăng cường sức khỏe tim mạch: Bi-Q10 max
 

BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA
Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội