Sự đa dạng trong chế độ ăn hàng ngày là nguyên tắc cơ bản nhưng mang lại giá trị vô cùng to lớn đối với người sau tuổi 70. Một chế độ ăn đơn điệu không chỉ gây cảm giác chán ăn mà còn dẫn đến nguy cơ thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng cần thiết cho hệ phòng thủ của cơ thể.
Protein là thành phần cấu tạo nên các tế bào, cơ bắp và đặc biệt là hệ thống kháng thể bảo vệ cơ thể. Ở người lớn tuổi, quá trình tổng hợp protein suy giảm khiến nguy cơ teo cơ và suy giảm sức đề kháng tăng cao. Để dinh dưỡng người cao tuổi đạt hiệu quả cao nhất, việc kết hợp hài hòa giữa đạm động vật từ thịt nạc, cá, trứng, hải sản và đạm thực vật từ các loại đậu, hạt, ngũ cốc là vô cùng cần thiết. Sự phối hợp này cung cấp đầy đủ các acid béo thiết yếu, hỗ trợ tái tạo tế bào và giúp tăng cường miễn dịch một cách tự nhiên mà không gây áp lực quá tải lên hệ mỡ máu hay gây ra các rối loạn chuyển hóa.
Hệ tiêu hóa của người sau tuổi 70 thường gặp tình trạng giảm tiết dịch vị, nhu động ruột kém và suy giảm hệ vi sinh có lợi. Do đó, thực đơn hàng ngày nên ưu tiên chọn các loại thực phẩm tươi ngon, chế biến dưới dạng mềm, nhuyễn, hấp hoặc kho nhẹ nhàng để cơ thể dễ dàng hấp thu. Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, không bị quá tải chính là tiền đề cốt lõi giúp các dưỡng chất thẩm thấu tối đa vào máu, nuôi dưỡng từng tế bào và nâng cao sức đề kháng toàn diện cho người già.
Do khẩu phần ăn giảm đi và khả năng hấp thu qua niêm mạc ruột suy giảm, người lớn tuổi rất dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng mãn tính mà không hề hay biết.
Chất xơ đóng vai trò như một chất quét dọn tự nhiên cho hệ tiêu hóa. Việc tiêu thụ đầy đủ chất xơ từ ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và trái cây tươi giúp giảm lượng cholesterol xấu trong máu, ổn định đường huyết, đồng thời nuôi dưỡng hệ vi sinh vật có lợi trong ruột – nơi chiếm tới 70% hệ thống miễn dịch của cơ thể.
Bên cạnh đó, thói quen giảm muối kết hợp bổ sung kali từ các nguồn tự nhiên như rau muống, chuối, bưởi, các sản phẩm từ sữa giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả. Điều này đóng vai trò quyết định trong việc phòng ngừa các biến cố tim mạch nguy hiểm như tai biến mạch máu não hay suy tim ở người cao tuổi.
Mật độ xương giảm dần theo thời gian khiến người sau tuổi 70 đối mặt với nguy cơ loãng xương và gãy xương rất cao. Bộ đôi Canxi và Vitamin D cần được chú trọng bổ sung qua thực phẩm hoặc sữa dành cho người già để bảo vệ khung xương chắc khỏe.
Đồng thời, Vitamin B12 là dưỡng chất đặc biệt quan trọng tham gia vào quá trình tạo máu và duy trì chức năng thần kinh. Do dạ dày người già thường giảm tiết acid làm cản trở quá trình hấp thu Vitamin B12 từ thực phẩm tự nhiên, việc tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để bổ sung kịp thời qua các sản phẩm tăng cường hay viên uống là giải pháp hữu ích nhằm bảo vệ sức khỏe hệ thần kinh và duy trì sự minh mẫn.
Giảm cảm giác thèm ăn và giảm cảm giác khát là hai thách thức sinh lý rất phổ biến ở tuổi già, ảnh hưởng trực tiếp đến sự cân bằng dinh dưỡng và thể trạng chung.
Nhiều người lớn tuổi thường cảm thấy ăn không ngon miệng do suy giảm vị giác, khứu giác, trào ngược dạ dày hoặc do tâm lý cô đơn. Để khắc phục điều này, gia đình nên chia nhỏ khẩu phần ăn thành 4 đến 5 bữa nhẹ trong ngày thay vì ép ăn các bữa lớn. Việc tránh ăn quá muộn sát giờ đi ngủ cũng giúp hệ tiêu hóa làm việc nhẹ nhàng hơn, tránh gây đầy bụng khó chịu. Đặc biệt, việc duy trì không khí bữa ăn gia đình quây quần, ấm áp sẽ kích thích tinh thần, giúp người cao tuổi có cảm giác ngon miệng hơn rất nhiều.
Ở người sau tuổi 70, trung khu thần kinh cảm nhận cảm giác khát hoạt động kém nhạy bén, khiến họ rất ít khi thấy khát và thường quên uống nước. Mất nước mãn tính có thể dẫn đến suy thận, táo bón, rối loạn điện giải và làm suy giảm khả năng tăng cường miễn dịch. Người chăm sóc cần hỗ trợ lên lịch uống nước chủ động khoảng 8 ly nước lọc (tương đương 1.5 đến 2 lít) rải rác đều đặn suốt cả ngày, không chờ đến khi khát mới uống. Nước lọc vẫn là nguồn cấp nước an toàn và hoàn hảo nhất cho cơ thể người lớn tuổi.
Người lớn tuổi có hệ thống miễn dịch đã suy yếu theo thời gian, do đó họ rất nhạy cảm với các loại vi khuẩn gây ngộ độc hoặc nhiễm trùng đường ruột.
Bảo vệ sức khỏe cho người già bắt đầu từ những thói quen vệ sinh đơn giản nhất. Rửa tay bằng xà phòng và nước ấm trong ít nhất 20 giây trước khi ăn và sau khi chế biến thực phẩm giúp loại bỏ phần lớn vi khuẩn, giảm đáng kể nguy cơ cảm lạnh, cúm và bệnh đường tiêu hóa.
Trong công tác chế biến, cần phân chia dao thớt riêng biệt cho đồ sống và đồ chín, không rã đông thực phẩm ở nhiệt độ phòng. Thức ăn thừa cần bảo quản cẩn thận trong hộp kín ở tủ lạnh và kiên quyết vứt bỏ sau 3 đến 4 ngày để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Hầu hết người sau tuổi 70 đều đang sử dụng một hoặc nhiều loại thuốc điều trị các bệnh mạn tính như cao huyết áp, tim mạch, tiểu đường. Một số loại thực phẩm có thể làm giảm tác dụng của thuốc hoặc tạo ra phản ứng bất lợi cho cơ thể. Ví dụ điển hình là nước ép bưởi chùm có thể tương tác mạnh với thuốc hạ huyết áp, thuốc chống đông máu hoặc thuốc mỡ máu. Người cao tuổi và người thân cần chủ động tham khảo tư vấn từ bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên khoa về danh mục thực phẩm cần tránh khi đang dùng đơn thuốc điều trị hàng ngày.