Trong Đông y, bì lợn là một vị thuốc cổ phương quen thuộc được gọi với tên là trư bì hoặc trư phu. Dược liệu này mang vị ngọt, tính mát, được quy vào ba kinh chính bao gồm phế, tâm và thận. Nhờ tính chất thanh mát đặc trưng, trư bì sở hữu hàng loạt công năng chữa bệnh nổi bật như tư âm thanh nhiệt, lợi yết tiêu thũng, nhuận phế dưỡng vị, thanh tâm trừ phiền, bổ ích tinh huyết và nhuận trạch cơ phu. Trên lâm sàng cổ truyền, trư bì thường xuất hiện trong các bài thuốc điều trị chứng thiếu âm bệnh thể hiện qua tình trạng đau họng, tâm phiền, hạ lỵ, hoặc các bệnh lý liên quan đến phế âm hư gây ho khan kéo dài.
Dưới sự phân tích của khoa học dinh dưỡng hiện đại, bì lợn được xác định có cấu tạo nền tảng từ hai nhóm chất chính là protein và chất béo. Điểm đặc trưng nhất của thành phần protein trong lớp da này chính là lượng collagen vô cùng phong phú. Nhờ cấu trúc chuỗi liên kết đặc biệt, lớp bì trở thành nguồn cung cấp dưỡng chất tuyệt vời giúp duy trì sức bền, độ đàn hồi cho cấu trúc da, niêm mạc cũng như các tổ chức mô liên kết trong cơ thể con người.
Theo lý luận Y học cổ truyền, bệnh lý tăng huyết áp tương ứng với các chứng huyễn vựng (chóng mặt, hoa mắt) và đầu thống (đau đầu). Dược tính của trư bì có khả năng quy kinh thận và bổ trợ tư âm, điều này đặc biệt tương thích với những đối tượng mắc chứng tăng huyết áp do can thận âm hư và can dương thượng cang. Bệnh nhân thuộc thể này thường đối mặt với các biểu hiện bốc hỏa, hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, ù tai, mặt đỏ, hay cáu gắt, đau lưng mỏi gối, miệng khô họng khát và ngũ tâm phiền nhiệt. Việc bổ sung đúng cách lượng vị thuốc này sẽ giúp điều hòa cân bằng âm dương, làm dịu bớt luồng hỏa bốc lên, từ đó góp phần hỗ trợ ổn định thể trạng cho người bệnh.
Nhiều người lầm tưởng rằng ăn trực tiếp bì lợn thô sẽ giúp tụt áp ngay lập tức, nhưng thực tế y học hiện đại đã chứng minh bì lợn thô không có khả năng trực tiếp làm hạ huyết áp. Tác dụng sinh lý tích cực đối với hệ mạch máu thực chất đến từ các chuỗi peptide thủy phân từ collagen bì lợn được chiết xuất và xử lý bằng enzym sinh học. Các chuỗi peptide này thể hiện dược tính rất mạnh thông qua cơ chế ức chế enzym chuyển hóa Angiotensin I thành Angiotensin II – chất vốn là nguyên nhân chính gây co thắt mạch máu mạnh mẽ. Khi enzym này bị ngăn chặn, các mạch máu sẽ nhanh chóng được thư giãn, hỗ trợ làm giảm áp lực dòng máu lên thành mạch. Bên cạnh đó, các peptide thủy phân còn chứa đặc tính chống oxy hóa vượt trội, giúp dọn dẹp các gốc tự do có hại, giảm thiểu phản ứng viêm, bảo vệ cấu trúc nội mạc mạch máu và duy trì độ đàn hồi tự nhiên của hệ thống tuần hoàn.
Dù mang lại những điểm cộng nhất định về mặt lý thuyết, việc tiêu thụ bì lợn thông qua các hình thức chế biến thông thường lại tiềm ẩn những rủi ro cực kỳ nghiêm trọng đối với sức khỏe tim mạch. Khi bị tác động bởi nhiệt độ cao như chiền giòn, quay hoặc nướng, bì lợn sẽ sản sinh ra một lượng lớn sản phẩm glycat bền vững AGEs. Chất này là tác nhân trực tiếp phá hủy nội mạc mạch máu, làm xơ cứng thành mạch và khiến chỉ số huyết áp của người bệnh duy trì ở mức cao nguy hiểm. Thêm vào đó, thói quen tẩm ướp nhiều muối hay gia vị đậm đà trong lúc chế biến món ăn sẽ dẫn đến tình trạng quá tải natri, làm tăng giữ nước, gia tăng thể tích tuần hoàn và tạo áp lực cực lớn lên tim.
Lượng chất béo bão hòa tồn tại trong bì lợn chưa lọc sạch mỡ là nguyên nhân hàng đầu làm gia tăng nồng độ mỡ máu, đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch. Khi các mảng xơ vữa bám vào lòng mạch, diện tích lưu thông bị thu hẹp đáng kể, vô tình khiến căn bệnh tăng huyết áp nguy hiểm trở nên khó kiểm soát hơn. Chưa dừng lại ở đó, thói quen ăn nhiều loại thực phẩm béo ngọt này còn kéo theo nguy cơ tăng cân mất kiểm soát, béo phì và gia tăng tình trạng kháng insulin, ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ hệ thống chuyển hóa của cơ thể.
Xét dưới góc độ Đông y, mặc dù có tác dụng tư âm nhưng trư bì về bản chất vẫn thuộc nhóm đồ ăn béo ngọt, mang tính chất gây nhờn dính, nê trệ. Tiêu thụ lượng lớn loại thực phẩm này sẽ làm tổn thương trực tiếp đến chức năng vận hóa của tỳ vị. Lượng thủy thấp không thể chuyển hóa tốt sẽ ngưng kết lại thành đàm, tạo thành tình trạng đàm thấp uất kết. Đàm thấp lâu ngày hóa hỏa bốc lên trên, khiến thanh dương không thể thăng và trọc âm không thể giáng, làm đàm trọc che lấp thanh khiếu. Hậu quả là các biểu hiện của chứng huyễn vựng ngày càng trở nặng. Vì lẽ đó, Đông y tuyệt đối không khuyến khích người bệnh dùng bì lợn thô trong điều trị, đặc biệt là các trường hợp mắc tăng huyết áp thể đàm thấp.
Để biến da lợn từ một loại thực phẩm nguy hại thành vị thuốc có lợi, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sơ chế tỉ mỉ. Khi sơ chế, tuyệt đối phải lạng bỏ toàn bộ phần mỡ thừa bám dính bên dưới da, chỉ giữ lại duy nhất lớp bì mỏng màu trắng. Về phương pháp chế biến, người bệnh chỉ nên áp dụng hình thức ninh nhừ hoặc nấu thành cao, tuyệt đối không sử dụng các cách chế biến chiên, xào, chiên giòn hay nướng ở nhiệt độ cao. Khi nấu, không được nêm nếm muối hay các loại gia vị chứa natri để tránh gây quá tải cho hệ tuần hoàn.
Việc xác định đúng thể bệnh là yếu tố quyết định sự an toàn khi sử dụng món ăn này. Món ăn bài thuốc từ trư bì chỉ thực sự phù hợp với nhóm bệnh nhân thuộc thể can thận âm hư, âm hư hỏa vượng, can dương thượng cang với các triệu chứng nóng trong, khô khát, bốc hỏa. Trái lại, những người đang trong tình trạng đàm thấp trệ, tỳ vị hư yếu, thường xuyên đầy bụng, tiêu chảy hay thừa cân béo phì cần tuyệt đối loại bỏ bì lợn khỏi chế độ ăn.
Trước khi quyết định thêm bất kỳ món ăn bài thuốc nào từ bì lợn vào thực đơn hằng ngày, người bệnh bắt buộc phải tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia y học cổ truyền. Thay vì tự ý chế biến món ăn thô tiềm ẩn nhiều rủi ro, giải pháp tối ưu và an toàn hơn cả là ưu tiên lựa chọn các sản phẩm chứa collagen thủy phân chiết xuất từ bì lợn đã qua xử lý bằng công nghệ enzym sinh học. Các dòng sản phẩm này vừa đảm bảo giữ lại trọn vẹn đặc tính sinh học hỗ trợ giãn mạch, vừa loại bỏ hoàn toàn các tạp chất, mỡ xấu và rủi ro từ phương pháp nấu nướng thông thường.
Tóm lại, bì lợn chỉ mang lại giá trị hỗ trợ tốt cho người tăng huyết áp khi được chiết xuất dưới dạng peptide thủy phân hoặc chế biến chuẩn xác theo đúng chỉ định Đông y cho thể bệnh phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý lạm dụng các món bì lợn chế biến sẵn nhằm tránh những biến cố nguy hiểm đến sức khỏe tim mạch.
Giải pháp hỗ trợ ổn định huyết áp: Bi-Cozyme max
BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA
Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội