Bộ Y tế công bố danh mục 15 bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, sự xuất hiện và biến đổi của các tác nhân gây bệnh luôn là thách thức lớn đối với an ninh y tế quốc gia. Để chủ động ứng phó và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế đã ký ban hành Quyết định số 1965/QĐ-BYT quy định chi tiết về danh mục phân loại dịch bệnh. Điểm nhấn quan trọng nhất của văn bản này là việc xác định rõ 15 bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm. Đây được coi là hành lang pháp lý và là "kim chỉ nam" giúp hệ thống y tế dự phòng kiểm soát chặt chẽ các nguy cơ bùng phát đại dịch tại Việt Nam.

I. Hiểu đúng về phân loại bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam

1. Định nghĩa bệnh truyền nhiễm là gì?

Bệnh truyền nhiễm là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ những căn bệnh lây truyền trực tiếp hoặc gián tiếp từ người sang người, hoặc từ động vật sang người thông qua các tác nhân vi sinh vật như vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc nấm. Đặc trưng lớn nhất của bệnh truyền nhiễm là khả năng phát tán nhanh trong cộng đồng, có thể tạo thành các ổ dịch từ quy mô nhỏ đến đại dịch toàn cầu nếu không có các biện pháp can thiệp y tế kịp thời và đồng bộ.

2. Điểm mới trong Quyết định số 1965/QĐ-BYT của Bộ Y tế

Được ký kết và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, Quyết định số 1965/QĐ-BYT đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong tư duy quản lý dịch bệnh. Văn bản này ban hành kèm theo danh mục bệnh truyền nhiễm thuộc các nhóm bệnh theo quy định tại khoản 4 Điều 15 Luật Phòng bệnh.

Điểm cốt lõi của quyết định mới này là tính hệ thống hóa cao. Kể từ ngày 1/7/2026, Quyết định 1965/QĐ-BYT sẽ chính thức thay thế một loạt các quyết định đơn lẻ trước đây được ban hành từ giai đoạn 2013 đến 2025 (như các quyết định bổ sung cúm A(H7N9), MERS-CoV, virus Zika, Đậu mùa khỉ hay việc điều chỉnh hạ cấp COVID-19). Việc quy tụ toàn bộ các văn bản này về một mối giúp các cơ quan quản lý, bệnh viện và trung tâm kiểm soát bệnh tật (CDC) trên toàn quốc có một bộ khung pháp lý đồng nhất, loại bỏ sự chồng chéo và tăng cường tốc độ phản ứng khi có dịch bệnh xảy ra.

II. Danh mục 15 bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm

1. Tiêu chí xác định bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thuộc nhóm A

Theo quy định y tế, bệnh truyền nhiễm nhóm A bao gồm các căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây truyền cực kỳ nhanh chóng, phát tán trên diện rộng, có tỷ lệ tử vong cao hoặc hiện tại chưa rõ tác nhân gây bệnh. Đối với nhóm này, hệ thống y tế công cộng sẽ kích hoạt mức độ cảnh báo cao nhất, áp dụng các biện pháp đặc biệt như cách ly tuyệt đối, phong tỏa vùng dịch và điều trị miễn phí cho bệnh nhân để ngăn chặn tối đa nguy cơ khủng hoảng y tế.

2. Chi tiết 15 căn bệnh nằm trong danh mục bắt buộc giám sát nghiêm ngặt

Dựa trên Quyết định số 1965/QĐ-BYT, danh mục 15 bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm bao gồm:

1. Bệnh bại liệt: Căn bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus hoang dại gây ra, có thể làm tổn thương hệ thần kinh trung ương dẫn đến liệt ngoại vi vĩnh viễn.

2. Bệnh dịch hạch: "Cái chết đen" trong lịch sử, lây từ động vật gặm nhấm sang người qua trung gian là bọ chét, có độc lực cực mạnh.

3. Bệnh do virus cúm A(H5N1): Chủng cúm gia cầm độc lực cao, có khả năng lây sang người gây tổn thương phổi nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong rất lớn.

4. Bệnh do virus cúm A(H5N6): Tương tự như H5N1, đây là biến chủng cúm nguy hiểm thường xuyên được giám sát chặt chẽ trên các đàn gia cầm và người tiếp xúc gần.

5. Bệnh do virus cúm A(H7N9): Chủng cúm gia cầm có thể gây suy hô hấp tiến triển nhanh ở người.

6. Bệnh do virus cúm A(H9N2): Thành viên mới được kiểm soát nghiêm ngặt trong nhóm các chủng cúm có nguy cơ biến đổi gen gây đại dịch.

7. Bệnh do virus Ebola (Bệnh sốt xuất huyết do virus Ebola): Tác nhân gây ra các đợt dịch kinh hoàng tại châu Phi với tỷ lệ tử vong lên tới 90%.

8. Bệnh do virus Lassa (Bệnh sốt xuất huyết do virus Lassa): Bệnh lây truyền qua tiếp xúc với chất thải của loài chuột Mastomys, gây suy đa tạng.

9. Bệnh do virus Marburg (Bệnh sốt xuất huyết do virus Marburg): Họ hàng gần với Ebola, gây sốt cao, xuất huyết dữ dội và sốc nhiễm trùng nặng.

10. Bệnh do virus Nipah: Lây truyền từ dơi ăn quả sang người và động vật, gây viêm não nguy hiểm.

11. Bệnh nhiễm virus tây sông Nin: Lây truyền chủ yếu qua muỗi đốt, có thể tấn công thẳng vào hệ thần kinh trung ương.

12. Bệnh sốt vàng: Căn bệnh xuất huyết cấp tính do muỗi truyền, phổ biến ở các vùng nhiệt đới châu Phi và Nam Mỹ.

13. Hội chứng suy hô hấp cấp tính nặng (SARS): Đại dịch từng gây chấn động thế giới giai đoạn 2002 - 2003 do chủng virus Corona gây ra.

14. Hội chứng viêm đường hô hấp vùng Trung Đông do virus corona (MERS-CoV): Có nguồn gốc lây nhiễm từ lạc đà sang người, gây suy hô hấp cấp và suy thận nặng.

15. Bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm mới phát sinh, chưa rõ tác nhân gây bệnh: Đây là quy định mang tính dự phòng mở mở đường cho việc ứng phó với "Bệnh X" - những dịch bệnh hoàn toàn mới có thể xuất hiện đột ngột trong tương lai.

III. Phân biệt với nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm (Nhóm B) và Ít nguy hiểm (Nhóm C)

Để quản lý hiệu quả, Bộ Y tế phân định rõ ranh giới giữa nhóm đặc biệt nguy hiểm với các nhóm thấp hơn, giúp tối ưu hóa nguồn lực kinh tế và nhân lực ngành y.

1. Danh mục 47 bệnh truyền nhiễm nhóm B nguy hiểm

Nhóm B gồm các căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây lan nhanh và có thể gây tử vong, nhưng đã có vắc-xin phòng bệnh hiệu quả hoặc có phác đồ điều trị, kiểm soát rõ ràng. Quyết định 1965/QĐ-BYT liệt kê 47 căn bệnh thuộc nhóm này, tiêu biểu như:

 

1. Bệnh bạch hầu;

2. Bệnh COVID-19;

3. Bệnh cúm;

4. Bệnh dại;

5. Bệnh đậu mùa khỉ (Mpox) ;

6. Bệnh do Haemophilus influenzae;

7. Bệnh do nhiễm Listeria;

8. Bệnh do nhiễm nocardia;

9. Bệnh do nhiễm virus Chikungunya;

10. Bệnh do phế cầu;

11. Bệnh do virus Adeno khác;

12. Bệnh do virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS);

13. Bệnh do virus Hanta;

14. Bệnh do virus hợp bào (RSV);

15. Bệnh do virus HPV (Human Papilloma Virus) ở người;

16. Bệnh ho gà;

17. Bệnh lao;

18. Bệnh Legionnaire;

19. Bệnh liên cầu lợn ở người;

20. Bệnh lỵ trực khuẩn;

21. Bệnh mắt hột;

22. Bệnh melioidosis (Whitmore);

23. Bệnh nhiễm leptospira;

24. Bệnh nhiễm trùng do não mô cầu;

25. Bệnh nhiễm virus Zika;

26. Bệnh quai bị;

27. Bệnh rubella;

28. Bệnh sởi;

29. Bệnh sốt rét;

30. Bệnh sốt xuất huyết Dengue;

31. Bệnh tả;

32. Bệnh tay - chân - miệng;

33. Bệnh than;

34. Bệnh thương hàn;

35. Bệnh thủy đậu;

36. Bệnh tiêu chảy do vi rút Rota;

37. Bệnh uốn ván;

38. Bệnh viêm gan virus A;

39. Bệnh viêm gan virus B;

40. Bệnh viêm gan virus C;

41. Bệnh viêm gan virus D;

42. Bệnh viêm gan virus E;

43. Bệnh viêm kết mạc do virus Adeno;

44. Bệnh viêm não Nhật Bản;

45. Bệnh viêm não virus;

46. Bệnh viêm phế quản cấp tính do virus Coxsackie;

47. Ngộ độc botulinum;

2. Danh mục 19 bệnh truyền nhiễm nhóm C ít nguy hiểm

Đây là nhóm các bệnh ít có khả năng lây lan thành dịch lớn, độc lực thấp và đa số là các bệnh mạn tính hoặc bệnh ký sinh trùng bao gồm 19 bệnh như: Bệnh do nhiễm nấm Candida, Giang mai, Lậu, Bệnh giun đũa chó mèo, Lỵ a-míp, Nhiễm sán lá gan, sán lá phổi, Bệnh phong... Việc điều trị nhóm này chủ yếu dựa trên quy trình khám chữa bệnh thông thường tại các tuyến cơ sở.

1. Bệnh do nhiễm nấm Candida;

2. Bệnh do nhiễm Rickettsia;

3. Bệnh do nhiễm virus herpes;

4. Bệnh do trichomonas;

5. Bệnh đường ruột do nhiễm giardia;

6. Bệnh giang mai;

7. Bệnh giun đũa chó mèo;

8. Bệnh lậu;

9. Bệnh lỵ a-míp;

10. Bệnh nhiễm ấu trùng sán lợn;

11. Bệnh nhiễm giun;

12. Bệnh nhiễm sán dây;

13. Bệnh nhiễm sán dây chó;

14. Bệnh nhiễm sán lá gan;

15. Bệnh nhiễm sán lá phổi;

16. Bệnh nhiễm sán lá ruột;

17. Bệnh nhiễm vi rút đại bào;

18. Bệnh phong;

19. Ngộ độc thực phẩm do Vibrio Parahaemolyticus.

 

IV. Tầm quan trọng của việc cập nhật danh mục bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm

1. Nâng cao năng lực ứng phó và phòng bệnh chủ động

Việc Bộ Y tế ban hành một danh mục tường tận, phân định rõ ràng các cấp độ nguy hại của dịch bệnh mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Đối với 15 bệnh truyền nhiễm nhóm A, nhà nước sẽ có chính sách phân bổ ngân sách, dự trữ vật tư y tế, đồ bảo hộ và thuốc men ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất. Việc này giúp giảm thiểu tối đa sự bị động - bài học đắt giá mà ngành y tế toàn cầu có được sau các cuộc khủng hoảng dịch bệnh lớn trong lịch sử.

Đặc biệt, sự xuất hiện của mục số 15 (Bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm mới phát sinh) thể hiện tầm nhìn xa. Khi một căn bệnh lạ xuất hiện, các cơ quan chức năng có quyền kích hoạt ngay lập tức các biện pháp khẩn cấp, phong tỏa ổ dịch tạm thời để nghiên cứu mà không phải chờ đợi các thủ tục sửa đổi điều luật phức tạp, từ đó bảo vệ tối đa tính mạng cho người dân.

2. Trách nhiệm của cộng đồng trong phòng chống bệnh truyền nhiễm nguy hiểm

Công cuộc chiến đấu chống lại các căn bệnh truyền nhiễm không phải là nhiệm vụ riêng lẻ của ngành y tế mà cần sự đồng lòng của toàn xã hội. Người dân cần tự nâng cao ý thức bằng cách:

• Chủ động tham gia tiêm chủng đầy đủ các loại vắc-xin đã có trong chương trình mở rộng.

• Thực hiện khai báo y tế trung thực khi đi từ các vùng có dịch (đặc biệt là dịch cúm gia cầm độc lực cao hoặc các vùng lưu hành virus Ebola, Marburg).

• Tuân thủ nghiêm ngặt các khuyến cáo vệ sinh an toàn thực phẩm, không ăn tiết canh, không tiếp xúc hoặc tiêu thụ gia cầm ốm, chết không rõ nguyên nhân.

Quyết định số 1965/QĐ-BYT của Bộ Y tế chính là tấm khiên vững chắc giúp Việt Nam xây dựng một hệ thống phòng thủ y tế chủ động và khoa học. Việc phân định rõ ràng danh mục 15 bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm bên cạnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhóm B và nhóm C không chỉ giúp tối ưu hóa công tác quản lý của các cơ quan chức năng, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người dân về ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng. Hãy luôn cập nhật kiến thức y tế chính thống để cùng chung tay đẩy lùi mọi nguy cơ dịch bệnh, giữ gìn cuộc sống bình yên và phát triển vững bền.

Giải pháp hỗ trợ tăng cường sức đề kháng: Oncocess Rx
 

BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA

Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội