Ung thư gan có di truyền và những người thuộc nhóm nguy cơ cao

Ung thư gan là một trong những bệnh lý ác tính có tỷ lệ mắc và tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Khi trong gia đình có người từng mắc căn bệnh hiểm nghèo này, nhiều người không khỏi lo lắng liệu ung thư gan có di truyền hay không. Thực tế, ung thư gan giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng mờ nhạt và rất dễ nhầm lẫn với các bệnh tiêu hóa thông thường. Việc hiểu rõ bản chất di truyền của bệnh cũng như nhận diện chính xác những người thuộc nhóm nguy cơ cao đóng vai trò quyết định giúp chúng ta chủ động tầm soát, phát hiện sớm và bảo vệ sức khỏe bộ lá gan hiệu quả.
 

I. Bệnh ung thư gan có di truyền không?

1. Vai trò của yếu tố di truyền và gen di truyền trong ung thư gan

Để giải đáp thắc mắc ung thư gan có di truyền hay không, các chuyên gia y tế từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ khẳng định rằng yếu tố di truyền không phải là nguyên nhân trực tiếp hay phổ biến nhất. Ung thư gan không truyền trực tiếp từ cha mẹ sang con cái theo cơ chế di truyền đơn thuần như các bệnh bẩm sinh. Tuy nhiên, tiền sử gia đình có người mắc ung thư gan lại là yếu tố gia tăng nguy cơ mắc bệnh đáng kể cho các thành viên cùng huyết thống. Sự xuất hiện của nhiều ca bệnh trong cùng một gia đình thường xuất phát từ việc các thành viên chia sẻ chung môi trường sống, chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt hoặc cùng lây nhiễm virus viêm gan.

2. Các bệnh lý di truyền hiếm gặp làm tăng nguy cơ ung thư gan

Bên cạnh yếu tố môi trường chung, yếu tố gen thể hiện qua một số bệnh gan di truyền hiếm gặp làm biến đổi cấu trúc tế bào gan, từ đó gián tiếp thúc đẩy sự phát triển của khối u ác tính. Điển hình là bệnh ứ sắt (Hemochromatosis), một rối loạn chuyển hóa khiến cơ thể tích tụ quá nhiều sắt tại gan, dẫn đến xơ gan và ung thư. Một trường hợp khác là bệnh Wilson, gây suy giảm khả năng đào thải đồng, dẫn tới tích tụ đồng độc hại trong mô gan. Cả hai bệnh lý này nếu không được điều trị kịp thời sẽ gây tổn thương gan mạn tính kéo dài, tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào gan xuất hiện đột biến DNA bất thường và hình thành khối u.

3. Nhận biết những người thuộc nhóm nguy cơ cao mắc ung thư gan

Mặc dù yếu tố di truyền chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, phần lớn các trường hợp ung thư gan đều phát triển trên nền các bệnh lý mạn tính và ảnh hưởng từ lối sống. Việc xác định những người thuộc nhóm nguy cơ cao giúp định hướng cho công tác phòng ngừa và tầm soát y tế đạt hiệu quả tối ưu.

4. Người mắc các bệnh lý về gan mạn tính và nhiễm virus

Đứng đầu trong danh sách nguy cơ là những người mắc các bệnh lý viêm gan virus mạn tính, đặc biệt là viêm gan B (HBV) và viêm gan C (HCV). Virus khi xâm nhập sẽ gây viêm nhiễm kéo dài, phá hủy tế bào gan và kích thích hình thành các mô xơ. Tiếp theo là những bệnh nhân đã tiến triển sang giai đoạn xơ gan, bất kể nguyên nhân do virus, lạm dụng rượu bia hay do gan nhiễm mỡ. Khi mô xơ thay thế cấu trúc gan bình thường, chức năng gan suy giảm nghiêm trọng và nguy cơ biến đổi ác tính của tế bào gan tăng lên gấp nhiều lần.

5. Người gặp các rối loạn chuyển hóa và bệnh lý nền

Nhóm nguy cơ cao tiếp theo bao gồm những người gặp rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý nền phổ biến trong xã hội hiện đại. Gan nhiễm mỡ không do rượu là tình trạng ngày càng gia tăng, liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn uống dư thừa, béo phì và ít vận động. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ dẫn đến viêm gan mỡ, xơ gan và cuối cùng là ung thư gan. Tương tự, bệnh nhân mắc đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường type 2, cũng có tỷ lệ mắc ung thư gan cao hơn rõ rệt do tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa lipid kéo dài.

6. Đối tượng ảnh hưởng bởi lối sống và độc tố môi trường

Lối sống và độc tố từ môi trường cũng là những tác nhân hàng đầu đưa nhiều người vào nhóm nguy cơ cao. Việc uống nhiều rượu bia liên tục trong nhiều năm khiến gan phải làm việc quá tải, gây nhiễm độc và tổn thương tế bào gan liên tục. Ngoài ra, việc tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm nấm mốc sinh ra độc tố Aflatoxin, đặc biệt có trong lạc, đậu và ngũ cốc mốc, là nguyên nhân trực tiếp gây đột biến gen gan cực kỳ nguy hiểm. Sau cùng, những người có tiền sử gia đình có người thân cùng huyết thống mắc ung thư gan cần đặc biệt lưu tâm do có thể đã tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ chung.

II. Dấu hiệu cảnh báo sớm ung thư gan cần đặc biệt chú ý

1. Lý do ung thư gan giai đoạn đầu khó phát hiện

Ung thư gan diễn tiến rất âm thầm và nguy hiểm. Ở giai đoạn đầu, các tế bào ung thư mới hình thành thường không gây ra cảm giác đau đớn hay triệu chứng lâm sàng rõ rệt nào. Đa số bệnh nhân chỉ vô tình phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn. Hơn nữa, những biểu hiện mơ hồ ban đầu rất dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa hay suy nhược cơ thể thông thường, khiến người bệnh chủ quan bỏ qua thời điểm vàng để điều trị.

2. Các triệu chứng lâm sàng cần đi khám ngay

Tuy nhiên, nếu chú ý quan sát cơ thể, bạn vẫn có thể nhận biết một số dấu hiệu cảnh báo sớm để đi kiểm tra y tế kịp thời. Cảm giác mệt mỏi mạn tính, chán ăn, ăn không ngon miệng, chướng bụng đầy hơi là những biểu hiện thường gặp khi chức năng gan bắt đầu suy giảm. Khi khối u phát triển lớn hơn, người bệnh có thể cảm thấy đau tức hoặc nặng vùng hạ sườn phải, sụt cân nhanh chóng không rõ lý do. Ở giai đoạn rõ ràng hơn, các triệu chứng như vàng mắt, vàng da, nước tiểu sẫm màu, mẩn ngứa kéo dài hoặc chướng bụng báng nước sẽ xuất hiện. Việc chủ động đi khám ngay khi gặp các dấu hiệu này là cực kỳ quan trọng đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

III. Biện pháp phòng ngừa và chủ động tầm soát ung thư gan hiệu quả

1. Xây dựng lối sống lành mạnh phòng bệnh từ gốc

Mặc dù ung thư gan là căn bệnh nguy hiểm, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro bằng cách kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ từ sớm. Trước hết, mọi người cần chủ động tiêm vắc-xin phòng viêm gan B đầy đủ, đây là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất đã được y học chứng minh. Đối với những người đã nhiễm virus viêm gan B hoặc C, việc tuân thủ phác đồ điều trị và theo dõi định kỳ giúp kiểm soát nồng độ virus, ngăn ngừa tiến triển sang xơ gan và ung thư. Trong sinh hoạt hằng ngày, hãy hạn chế tối đa việc tiêu thụ rượu bia, tuyệt đối không ăn thực phẩm hay ngũ cốc đã bị mốc để tránh nhiễm độc Aflatoxin. Đồng thời, duy trì chế độ ăn uống cân bằng, tăng cường rau xanh, tập luyện thể thao đều đặn để kiểm soát cân nặng, ngăn ngừa gan nhiễm mỡ và bệnh đái tháo đường.

2. Hướng dẫn tầm soát sớm cho nhóm nguy cơ cao

Bên cạnh việc thay đổi lối sống, thực hiện tầm soát ung thư gan định kỳ là chìa khóa vàng giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn rất sớm. Đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao như người bị xơ gan, nhiễm virus viêm gan B, C mạn tính hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư gan, các chuyên gia khuyến cáo nên thực hiện tầm soát định kỳ mỗi 6 tháng một lần. Việc tầm soát bao gồm siêu âm ổ bụng kết hợp xét nghiệm chỉ số AFP trong máu. Việc phát hiện sớm giúp gia tăng đáng kể tỷ lệ điều trị thành công, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Tóm lại, thắc mắc ung thư gan có di truyền hay không đã được giải đáp rõ ràng: bệnh không di truyền trực tiếp nhưng yếu tố gia đình và gen di truyền vẫn đóng vai trò làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Nhận diện sớm những người thuộc nhóm nguy cơ cao, duy trì lối sống khoa học và chủ động thực hiện tầm soát định kỳ chính là chiến lược hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước căn bệnh nguy hiểm này.

Giải pháp hỗ trợ bảo vệ gan toàn diện: Bi-Gmax1350

 

BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA
Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội