Cần làm gì khi có cơn hen phế quản ác tính?

Bệnh hen (hen phế quản) là một trong những bệnh mạn tính đường hô hấp phổ biến, gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của hàng triệu người trên thế giới. Căn bệnh này đặc trưng bởi tình trạng viêm mạn tính đường thở, khiến phế quản tăng tính phản ứng và dễ co thắt khi gặp các tác nhân kích thích. Các triệu chứng điển hình bao gồm ho, khò khè, tức ngực và khó thở tái phát nhiều lần. Đặc biệt, khi xuất hiện hen phế quản ác tính, cơn hen nặng đe dọa tính mạng, bệnh nhân có thể rơi vào tình trạng suy hô hấp cấp nếu không được xử trí kịp thời. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về bệnh, mối liên hệ với COPD, các nguyên nhân khởi phát, dấu hiệu nguy hiểm và biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1. Tổng quan về bệnh hen và mối liên quan với COPD

1.1. Bệnh hen là gì?

Bệnh hen là tình trạng mạn tính của đường thở, xảy ra do viêm niêm mạc phế quản, kèm theo sự co thắt và tăng tính phản ứng của đường thở. Khi tiếp xúc với các dị nguyên hoặc tác nhân kích thích, phế quản co thắt lại, gây hẹp đường thở, dẫn đến các triệu chứng: ho, thở khò khè, tức ngực và khó thở.

Căn bệnh này có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng thường khởi phát từ nhỏ hoặc trong giai đoạn thanh thiếu niên. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh sẽ tiến triển thành những cơn hen cấp nguy hiểm.

1.2. Hen phế quản và sự khác biệt với COPD

Hen phế quản và COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) đều là bệnh lý mạn tính đường hô hấp có triệu chứng tương đồng như ho kéo dài, khó thở và khò khè. Tuy nhiên, cơ chế bệnh sinh lại khác nhau:

• Hen phế quản: thường liên quan đến yếu tố dị ứng và có tính chất bùng phát từng cơn. Người bệnh có thể kiểm soát tốt bằng thuốc và tránh yếu tố khởi phát.

• COPD: chủ yếu do tiếp xúc lâu dài với khói thuốc lá, khói bụi và ô nhiễm môi trường. Bệnh tiến triển từ từ, không hồi phục hoàn toàn và thường gặp ở người trung niên hoặc cao tuổi.

Việc phân biệt hai bệnh lý này có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

2. Nguyên nhân khởi phát cơn hen phế quản

2.1. Yếu tố dị ứng

Phần lớn các cơn hen phế quản xuất hiện do dị ứng. Các dị nguyên thường gặp bao gồm:

• Dị nguyên đường hô hấp: bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc, khói thuốc lá, lông chó mèo, các loại bọ sống trong chăn nệm.

• Dị nguyên thực phẩm: hải sản (tôm, cua, cá, sò), trứng, thịt gà, lạc.

• Thuốc: aspirin, penicillin và một số loại thuốc giảm đau chống viêm.

2.2. Yếu tố nhiễm khuẩn và môi trường

Các bệnh lý nhiễm khuẩn đường hô hấp trên như viêm xoang, viêm họng, viêm amidan hay viêm phổi cũng là tác nhân khởi phát. Ngoài ra, môi trường ô nhiễm, bụi kim loại, khói xăng dầu, hơi sơn… cũng làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn hen.

2.3. Yếu tố không dị ứng

Một số trường hợp, bệnh hen không khởi phát do dị nguyên mà bởi:

• Yếu tố di truyền: trong gia đình có người bị hen phế quản.

• Yếu tố tâm lý: lo âu, căng thẳng, sang chấn tâm lý.

Những người có cơ địa dị ứng, tiền sử gia đình mắc hen thường dễ phát bệnh và khó kiểm soát hơn.

3. Nhận biết cơn hen phế quản ác tính

3.1. Dấu hiệu nguy hiểm

Hen phế quản ác tính là dạng cơn hen đặc biệt nghiêm trọng, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Các triệu chứng bao gồm:

• Khó thở dữ dội, tím tái, thở ngáp, thậm chí ngừng thở.

• Ý thức lơ mơ, lú lẫn, mất khả năng giao tiếp.

• Tiếng thở rít giảm hoặc không còn nghe thấy trong phổi.

• Mạch yếu, thậm chí không bắt được mạch.

• Không thể nói chuyện do thiếu oxy.

3.2. Hệ quả nếu không xử trí kịp thời

Nếu không được cấp cứu, bệnh nhân có thể rơi vào tình trạng suy hô hấp, ngừng tim, đe dọa tính mạng. Nhiều trường hợp dễ nhầm lẫn cơn hen ác tính với đợt cấp của COPD, do vậy việc chẩn đoán chính xác và xử trí nhanh chóng là vô cùng quan trọng.

4. Xử trí cơn hen phế quản ác tính

4.1. Các bước xử trí ban đầu

Ngay khi có dấu hiệu đầu tiên của hen phế quản ác tính, cần:

• Gọi cấp cứu khẩn cấp.

• Cho bệnh nhân hít thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh (SABA) liều cao hoặc khí dung Ventoline 5mg.

• Uống prednisolone 30–60mg theo chỉ định y tế.

4.2. Đưa bệnh nhân đến bệnh viện

Ngay cả khi đã xử trí ban đầu, người bệnh vẫn cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt để được hỗ trợ hô hấp, thở oxy hoặc can thiệp chuyên sâu khác. Đây là biện pháp sống còn để hạn chế biến chứng nguy hiểm.

5. Biện pháp phòng ngừa bệnh hen và COPD

5.1. Tuân thủ phác đồ điều trị

Người mắc bệnh hen cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị:

• Dùng thuốc dự phòng đều đặn ngay cả khi không có triệu chứng.

• Không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng.

• Khám hô hấp định kỳ để theo dõi diễn biến bệnh.

5.2. Tránh tác nhân khởi phát

Để hạn chế cơn hen và biến chứng của COPD, người bệnh nên:

• Tránh xa khói thuốc lá và môi trường ô nhiễm.

• Giữ nhà cửa sạch sẽ, hạn chế bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc.

• Không ăn các thực phẩm từng gây dị ứng.

5.3. Chăm sóc sức khỏe lâu dài

• Luyện tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, yoga để tăng cường sức đề kháng.

• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng quá mức.

• Duy trì cân nặng hợp lý, chế độ ăn giàu vitamin và khoáng chất.

• Tiêm phòng cúm và viêm phổi để giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp – yếu tố thường làm nặng thêm hen phế quản và COPD.

Bệnh hen và đặc biệt là hen phế quản ác tính là thách thức lớn đối với người bệnh cũng như đội ngũ y tế. Khi xuất hiện các triệu chứng như ho dai dẳng, khò khè, khó thở tái phát nhiều lần, người bệnh cần đi khám để được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách.

Điều quan trọng là tuân thủ phác đồ điều trị, tránh các tác nhân khởi phát và chăm sóc sức khỏe toàn diện. Bên cạnh đó, phân biệt giữa hen phế quản và COPD cũng là bước quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.

Một lối sống lành mạnh, sự chủ động phòng ngừa và tinh thần hợp tác trong điều trị sẽ giúp người bệnh kiểm soát tốt bệnh hen, hạn chế nguy cơ xuất hiện những cơn hen ác tính nguy hiểm, bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.

Giải pháp bổ phổi, tăng cường sức đề kháng: BLcare max
 

BNC Medipharm - CTY TNHH TMDV Y TẾ BÌNH NGHĨA
Đơn vị nhập khẩu và phân phối thực phẩm chức năng trực tiếp từ Mỹ, Canada độc quyền phân phối tại Việt Nam.
Hotline & zalo: 0965 745 615 & 0978 307 072 &096 880 5353
Website: https://bncmedipharm.com.vn/
Địa chỉ: Tầng 1 Tòa nơ 22 KĐT Pháp Vân, phường Yên Sở, Hà Nội